Dziedziczenie jednostek uczestnictwa

Podobno w życiu pewne są dwie rzeczy- podatki i… śmierć. Niestety, obie z nich można powiązać z inwestowaniem w fundusze. Podatki, wiadomo, dziewiętnaście procent od wypracowanego zysku. A co ze śmiercią? No tu niestety musimy powiedzieć sobie wprost, czasami z różnych przyczyn zdarza się, że uczestnikom funduszy nie udaje się dożyć zakończenia inwestycji. Co wtedy? Co trzeba zrobić, gdy jest się spadkobiercą zmarłego uczestnika funduszu? Czy można odzyskać środki wpłacone przez spadkodawcę?

Zacznijmy od początku

Tytuły uczestnictwa funduszy inwestycyjnych dzielą się na dwie kategorie. Są nimi certyfikaty inwestycyjne oraz jednostki uczestnictwa. Certyfikaty emitowane są przez fundusze inwestycyjne zamknięte, zaś jednostki uczestnictwa zbywane są przez fundusze inwestycyjne otwarte oraz specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte.

Certyfikaty inwestycyjne

Z certyfikatami sprawa wydaje się prosta. Są one bowiem papierami wartościowymi, które podlegają dziedziczeniu na takich samych zasadach, jak np. samochód, czy mieszkanie.Spadkobiercy, stając się właścicielami certyfikatów inwestycyjnych, mogą je na przykład sprzedać na rynku wtórnym lub żądać ich umorzenia na zasadach przewidzianych w statucie regulującym zasady funkcjonowania funduszu, który takie certyfikaty wyemitował.

Jednostki uczestnictwa

Z jednostkami uczestnictwa sprawa jest nieco bardziej złożona. Dzieje się tak z kilku powodów.

Zapis na wypadek śmierci

Po pierwsze, w ramach tak zwanego zapisu na wypadek śmierci każdy uczestnik może wskazać osobę, która uprawniona będzie do żądania odkupienia jednostek uczestnictwa po jego śmierci bez konieczności przeprowadzenia postępowania spadkowego. Wysokość środków, jakie taka osoba może otrzymać ograniczona jest jednak do wysokości dwudziestokrotności średniego wynagrodzenia, czyli na dziś kwoty trochę powyżej 80 tysięcy złotych. Oznacza to, że jeśli uczestnik posiadał jednostki uczestnictwa o wartości poniżej 80 tysięcy, wszystkie środki przeznaczone zostaną na rzecz osoby uposażonej. Jeśli zaś wartość inwestycji spadkodawcy przekroczy równowartość dwudziestokrotności średniego wynagrodzenia, nadwyżka w takiej sytuacji wejdzie do masy spadkowej.

Tak jak napisałem powyżej, do realizacji zapisu na wypadek śmierci dochodzi bez konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego, które jak wiadomo… potrafi ciągnąć się latami.

Co istotne, osobą uposażoną w ramach zapisu na wypadek śmierci może być osoba, która w żaden sposób nie jest spokrewniona ze spadkodawcą. Ważne również jest to, że dyspozycję na wypadek śmierci można zmieniać (wskazując inne osoby) lub ją odwołać.

Koszty pogrzebu

Poza zapisem na wypadek śmierci, jednostki uczestnictwa po zmarłym inwestorze mogą zostać odkupione na rzecz osoby, która pokryła koszty jego pogrzebu. W przypadku, gdyby doszło do takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie faktycznie poniesionych wydatków. Najczęściej odbywa się to przez złożenie oryginałów faktur lub rachunków.

Spadkobiercy

W przypadku, gdy po umorzeniu jednostek na rzecz osób uposażonych oraz osób, które pokryły koszty pogrzebu zostanie coś jeszcze, pozostałości te wejdą do masy spadkowej. W takiej sytuacji, aby móc otrzymać należne środki niezbędne będzie przedłożenie aktu poświadczenia dziedziczenia lub sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Ponadto, gdy spadkobierców będzie więcej, niż jeden niezbędne będzie zawarcie umowy o dziale spadku, w ramach której osoby uprawnione zdecydują w jakich proporcjach dzielić się będą majątkiem po zmarłym (istnieje możliwość ograniczenia zakresu umowy o dział spadku wyłącznie do jednostek uczestnictwa podlegających podziałowi).

Zlecenia spadkowe należą do jednych z najtrudniejszych zleceń przyjmowanych w ramach obsługi funduszy inwestycyjnych. Często zdarza się, że spadkobiercy nie dysponują wszystkimi dokumentami uprawniającymi ich do wypłaty środków. Niekiedy również, gdy spadkodawca pozostawał we wspólności majątkowej, a jednostki nabyte zostały do majątku wspólnego, może dojść do błędnego podziału majątku podlegającego dziedziczeniu. Taka okoliczność również znacząco wydłuża całe postępowanie.

Transfer czy odkupienie?

W przypadku, gdy spadkobiercy dysponują wszystkimi niezbędnymi dokumentami niezbędne jest dokonanie przez nich wyboru, co dalej. Opcje są dwie, kontynuowanie inwestycji lub jej spieniężenie. Kontynuowanie inwestycji rozpoczyna tzw. transfer spadkowy, przez który należy rozumieć przeniesienie jednostek uczestnictwa z rejestru spadkodawcy na rejestr spadkobiercy. W ten sposób spadkobiercy sami stają się uczestnikami funduszy.

Druga z możliwości to odkupienie jednostek uczestnictwa. W ten sposób dochodzi do natychmiastowego spieniężenia odziedziczonych jednostek.

Podatki

Dziedziczenie jednostek uczestnictwa podobnie jak wszelkich innych wartości majątkowych wiąże się z koniecznością zapłaty podatku od spadków i darowizn. W przypadku, gdy inwestycja dokonana przez spadkodawcę przyniesie zysk, konieczna stanie się również zapłata podatku od zysków kapitałowych. Co istotne, podatkiem od zysków kapitałowych objęta jest tylko nadwyżka wypracowana ponad wpłacony kapitał. Równie istotne jest też to, że rozliczeniem tego podatku zajmuje się towarzystwo funduszy inwestycyjnych. A zatem zapłata tego podatku następuje „bezobsługowo”.

Jak sprawdzić, czy spadkodawca posiadał jednostki uczestnictwa?

Niestety na chwilę obecną nie istnieje żaden centralny rejestr, który pozwalałby ustalić, czy spadkodawca posiadał jednostki uczestnictwa. Jeżeli w dokumentach pozostawionych po osobie zmarłej znajdują się potwierdzenia zawarcia transakcji, oznacza to, że spadkodawca był uczestnikiem funduszu inwestycyjnego. Potwierdzenie zawarcia transakcji zawiera informacje na temat nabytych jednostek uczestnictwa, towarzystwa obsługującego dany fundusz oraz dystrybutora za pośrednictwem którego doszło do złożenia zlecenia.

Jeżeli takich potwierdzeń brak, najlepiej skierować zapytania do poszczególnych towarzystw funduszy inwestycyjnych. Aby jednak uzyskać informacje o potencjalnej inwestycji osoby zmarłej niezbędne jest wykazanie, że jest się osobą uprawnioną do spadku.

Share Button

Comments

comments