IKE

Ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych (obecnie ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego) weszła w życie w dniu 1 września 2004 r.

Dziś mija blisko 12 lat odkąd oszczędzanie w ramach tego produktu inwestycyjnego jest możliwe. Według danych Komisji Nadzoru Finansowego, IKE otworzyło dotychczas 858 725 osób.  Z jednej strony 856 725 to dużo, bo o ponad 100 tys. więcej, niż łączna liczba mieszkańców Gdańska, Gdyni i Sopotu. Z drugiej strony, obecnie aktywnych zawodowo jest powyżej 17 mln Polaków, co oznacza, że IKE posiada tylko około 5% z nich.

Czym jest IKE? Czy faktycznie jest to intratna forma dodatkowego oszczędzania na emeryturę, czy też zwyczajna przechowalnia pieniędzy, która nie jest w stanie uchronić ich przed skutkami  inflacji? O tym dowiesz się z tego artykułu.

Indywidualne Konto Emerytalne, zgodnie z postanowieniami ustawy, to wyodrębniony zapis w rejestrze uczestników funduszu inwestycyjnego, wyodrębniony rachunek papierów wartościowych lub inny rachunek, na którym zapisywane są instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi oraz rachunek pieniężny służący do obsługi takich rachunków w podmiocie prowadzącym działalność maklerską, lub wyodrębniony rachunek w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym, wyodrębniony rachunek bankowy w banku, wyodrębniony rachunek IKE w dobrowolnym funduszu emerytalnym.

Przekładając powyższe na bardziej zrozumiały język można z całą pewnością stwierdzić, że IKE nie ma jednorodnego charakteru. W zależności od tego przez jaki podmiot jest prowadzone, może przybrać formę:

  1. Rejestru jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego;
  2. Portfela instrumentów finansowych zapisanych na dedykowanym rachunku maklerskim;
  3. Rejestru Jednostek uczestnictwa w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym;
  4. Konta oszczędnościowego prowadzonego przez bank;
  5. Rejestru w dobrowolnym funduszu emerytalnym.

W 2015 r. otworzono 72 827 indywidualnych kont emerytalnych. Najwięcej, bo aż 44 363 stanowiły IKE otwarte w formie rejestrów jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych.

Tym, co bez wątpienia może przemawiać za otwarciem IKE są korzyści, jakie ono przynosi. Do najważniejszych należy brak podatku od zysków kapitałowych (więcej o tej formie podatku przeczytasz tu). Tego typu ulga pozwala na zaoszczędzenie 19% wypracowanych zysków, jednak możliwe jest to tylko po spełnieniu szeregu warunków, o których piszę w dalszej części artykułu.

Dowolność w zmianie podmiotu prowadzącego IKE

Ponieważ IKE podobnie jak uczestnictwo w OFE jest co do zasady długoterminową formą oszczędzania kapitału, ustawodawca przewidział możliwość zmiany podmiotu prowadzącego nasze konto. Zmiany podmiotu prowadzącego można dokonać w każdym czasie, jednakże, gdy będzie to miało miejsce przed upływem 12 miesięcy od dnia otwarcia IKE w danym podmiocie, może wiązać się to z obowiązkiem poniesienia dodatkowej opłaty. Przeniesienie środków do nowej instytucji finansowej odbywa się w formie tzw. wypłaty transferowej.

Kto może oszczędzać na IKE?

IKE może otworzyć każda osoba fizyczna, która ukończyła 16 lat. Skąd wzięło się 16 a nie 18 lat? Minimalny wiek osoby uprawnionej do oszczędzania na indywidualnym koncie emerytalnym skorelowany jest z minimalnym wiekiem uprawniającym, co do zasady, do nawiązania stosunku pracy. Osoba, która ukończyła 16 lat, a jednocześnie nie ukończyła lat 18, ma prawo do dokonywania wpłat na IKE tylko w roku kalendarzowym, w którym uzyska dochody z pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę.

Ograniczenia

Oszczędzanie środków na IKE wiąże się z szeregiem ograniczeń. Do najważniejszych z nich należą:

Możliwość posiadania tylko jednego IKE

Skorzystanie z preferencji jakie daje IKE możliwe jest tylko w sytuacji, gdy posiada się jeden rachunek tego typu. Dlatego też przed otwarciem indywidualnego konta emerytalnego każdy oszczędzający zobowiązany jest do złożenia oświadczenia, że nie gromadzi środków na IKE prowadzonym przez inną instytucję finansową. Oświadczenie takie składa się pod odpowiedzialnością karną.

Limit wpłat

Wpłaty dokonywane na IKE w każdym roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok, określonego w ustawie budżetowej lub ustawie o prowizorium budżetowym lub w ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone.

Limit na 2016 r. wynosi 12 165 zł.

W przypadku przekroczenia limitu określonego w danym roku, instytucja prowadząca IKE dokonuje zwortu nadwyżki w sposób określony w umowie o prowadzenie IKE.  Warto dodać, że w ramach IKE nie jesteśmy zobowiązani do deklarowania regularnych wpłat. Oznacza to, że według naszego uznania możemy np. przeznaczyć określone nadwyżki finansowe na tę formę gromadzenia kapitału, w odpowiednich dla nas terminach. Ważne jest by dokonując wpłat nie przekroczyć limitu ustalonego na dany rok.

Kiedy można wypłacić środki zgromadzone na IKE?

Oszczędności zgromadzone na IKE można wypłacić co do zasady na wniosek właściciela rachunku po osiągnięciu przez niego 60. roku życia oraz po dokonaniu wpłat na IKE co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych albo dokonaniu ponad połowy wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia wniosku o dokonanie wypłaty. Oczywiście, jeżeli nie spełni się warunków opisanych w zdaniu poprzednim wypłata środków zgromadzonych na IKE również będzie możliwa, jednak w takiej sytuacji można zapomnieć o preferencjach, jakie daje tego typu oszczędzanie pieniędzy. Inaczej mówiąc, niespełnienie warunków do wypłaty na preferencyjnych warunkach oznacza konieczność zapłaty podatku od zysków kapitałowych.

Podsumowując, IKE stanowi ciekawą alternatywę gromadzenia środków jako dodatku do przyszłej emerytury. Wyższością nad pozostałymi formami oszczędzania pieniędzy jest zaoszczędzone 19% od zysków. Trzeba jednak pamiętać, że skorzystanie z takiej preferencji jest równoznaczne z pogodzeniem się z tzw. odroczoną gratyfikacją. W moim przypadku to odroczenie na chwilę obecną wynosi 32 lata- dużo. Z drugiej strony, jeśli okaże się, że przed sześćdziesiątką potrzebował będę dodatkowej gotówki, zawsze mogę uruchomić tego typu rezerwę, licząc się z koniecznością zapłaty podatku od ewentualnie wypracowanego zysku. Co ważne, w porównaniu do standardowych form oszczędzania pieniędzy nic wtedy nie zyskam, ale jednocześnie nic nie stracę (w końcu, gdybym odkładał pieniądze np. na lokacie, albo nabywałbym jednostki uczestnictwa jakiegoś funduszu w sposób tradycyjny, podatek i tak musiałbym zapłacić).

Plusy:

  • Brak podatku od zysków kapitałowych;
  • Możliwość dziedziczenia środków zgromadzonych na IKE;
  • Dopuszczalność przenoszenia środków do innego podmiotu w ramach tzw. wypłaty transferowej co do zasady bez ponoszenia kosztów;
  • Możliwość wypłaty środków w każdym czasie;

Minusy:

  • Skomplikowane warunki;
  • Dodatkowe opłaty w niektórych sytuacjach;
  • Limity wpłat;
  • Podatek w przypadku przedterminowej wypłaty środków;

Post scriptum

Sam posiadam IKE i uważam to za dobrą decyzję. Czy środki na nim zgromadzone trzymał będę do osiągnięcia 60. roku życia? Czas pokaże. Nie wykluczam jednak, tak jak pisałem powyżej,  że jeśli będą mi one potrzebne przed sześćdziesiątką, zwyczajnie wystąpię o ich zwrot, licząc się z koniecznością zapłaty podatku.

Share Button

Comments

comments