AKTUALNE ZASADY OPODATKOWANIA FUNDUSZY

Koniec poprzedniego roku obfitował w serię niespodzianek przygotowanych przez polskiego ustawodawcę. Jedną z nich była zmiana zasad opodatkowania funduszy inwestycyjnych. Sposób, w jaki wprowadzono nowe reguły, wywołał burzę w opinii publicznej, skłaniając do zabrania głosu przedstawicieli różnych środowisk, w tym mnie. Jeśli chciałbyś przypomnieć sobie, co się wtedy działo, zajrzyj tu.

Dziś, gdy w kilka miesięcy po listopadowej burzy, na niebie znowu pojawiło się słońce, nadszedł czas na kompleksową analizę nowego stanu prawnego.

O jaki podatek chodzi?

Aktualnie obowiązujący w Polsce system podatkowy tworzony jest przez 11 podatków bezpośrednich oraz 3 podatki pośrednie. Najbardziej znanym podatkiem bezpośrednim jest podatek dochodowy (od osób fizycznych (PIT) oraz od osób prawnych (CIT). Najpopularniejszy podatek pośredni to VAT.

Zmiana zasad opodatkowania funduszy inwestycyjnych dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych.

Jak wyglądało opodatkowanie funduszy inwestycyjnych przed rokiem  2017?

Do końca 2016 r. wszystkie fundusze (FIO, SFIO, FIZ) korzystały z podmiotowego zwolnienia od podatku dochodowego. Nie oznaczało to jednak, że inwestując w tytuły uczestnictwa zbiorowych form inwestowania podatku się nie płaciło. Wyglądało to mniej więcej tak:

Dziś sprawa wygląda nieco odmiennie.

Wszystko zależy od rodzaju funduszu

O ile przed 1. stycznia 2017 r., to jakiego rodzaju uczestnikiem funduszu się było nie miało żadnego znaczenia, o tyle dziś jest to sprawa pierwszorzędna.

Przypomnę, że podstawowe trzy typy funduszy to:

  1. Fundusz inwestycyjny otwarty (FIO)
  2. Specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty (SFIO)
  3. Fundusz inwestycyjny zamknięty (FIZ)

Definicję każdego z nich znajdziesz w słowniku.

Opodatkowanie funduszy inwestycyjnych otwartych od 1. stycznia 2017 r.

Do końca 2016 r., wszystkie typy funduszy korzystały z tak zwanego zwolnienia podmiotowego. Oznaczało to, że każdy przedmiot inwestycji, dokonywany przez FIO, SFIO lub FIZ nie rodził obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych. W przypadku funduszy inwestycyjnych otwartych, zasada ta została utrzymana. Tym samym, wszystkie osoby, które posiadają jednostki uczestnictwa FIO, zmian zasad opodatkowania zwyczajnie nie odczują. Grafika obrazująca zasady opodatkowania FIO od 1. stycznia 2017 r. wygląda tak:

Opodatkowanie specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych od 1. stycznia 2017 r.

Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte mogą prowadzić działalność w jednej z dwóch form:

  1. jako stosujące zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, lub
  2. jako stosujące zasady i ograniczenia przewidziane dla FIO z pewnymi uregulowaniami odrębnymi.

W przypadku specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, które nie stosują zasad i ograniczeń inwestycyjnych określonych dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, zasady opodatkowania, podobnie, jak w przypadku FIO, nie uległy zmianie. Graficznie wygląda to mniej więcej tak:

Zmiana zasad opodatkowania dotyczy specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla FIZ. Tego typu struktury od 1. stycznia 2017 r. opodatkowane są na takich samych zasadach, jak fundusze inwestycyjne zamknięte. Szczegóły poniżej.

Opodatkowanie funduszy inwestycyjnych zamkniętych od 1. stycznia 2017 r.

Przechodzimy do clou “problemu”. Z dniem 1. stycznia 2017 r. dochody (przychody) funduszy inwestycyjnych zamkniętych oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, stanowiące:

a) dochody (przychody) z udziału w spółkach niemających osobowości prawnej lub jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy lub prawa podatkowego państwa, w którym te spółki lub jednostki organizacyjne mają siedzibę lub zarząd, podmioty te nie są traktowane jak osoby prawne i nie podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania,

b) dochody (przychody) z odsetek od pożyczek udzielonych podmiotom, o których mowa w lit. a, oraz odsetek od innych zobowiązań tych podmiotów wobec funduszu,

c) dochody (przychody) z odsetek od udziału kapitałowego w podmiotach, o których mowa w lit. a,

d) darowizny bądź inne nieodpłatne lub częściowo odpłatne świadczenia dokonywane przez podmioty, o których mowa w lit. a,

e) dochody (przychody) z tytułu odsetek (dyskonta) od papierów wartościowych emitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a,

f) dochody (przychody) z tytułu zbycia papierów wartościowych wyemitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a, lub udziałów w tych podmiotach;

objęte zostały podatkiem dochodowym od osób prawnych. Pozostałe dochody osiągane przez FIZ podlegają zwolnieniu z obowiązku zapłaty podatku.

Konsekwencją zmiany zasad opodatkowania funduszy inwestycyjnych jest ograniczenie stosowania zasady zwolnienia podmiotowego oraz zastąpienie jej, w przypadku części SFIO oraz wszystkich FIZ, zwolnieniem przedmiotowym, co oznacza de facto obowiązek zapłaty podatku od zysków wypracowanych przez niektóre inwestycje tego typu funduszy.

Co kryje się pod literą a?  

Powyższe wyliczenie określające kategorie lokat, z których wypracowane zyski od 1. stycznia 2017 r. podlegają opodatkowaniu, dla osób, które nie siedzą w branży, może wydawać się enigmatyczne. Już tłumaczę w czym rzecz.

Otóż, jak słusznie zauważyli autorzy projektu nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, niekiedy, no dobra, w ostatnich kilku latach wcale nie tak rzadko, fundusze inwestycyjne zamknięte, zamiast służyć dokonywaniu inwestycji w określone klasy aktywów, wykorzystywane były jako narzędzia służące optymalizacji podatkowej.

Fundusz nabywał papiery wartościowe emitowane przez spółki celowe transparentne podatkowo, na przykład popularne w ostatnich latach luksemburskie SCSp lub struktury z bardziej egzotycznych jurysdykcji. Tym sposobem FIZ pomnażał swoje aktywa, a jednym podatkiem dochodowym był ten płacony przez jego uczestników (przy czym obowiązek zapłaty podatku powstawał dopiero w momencie wyjścia z inwestycji).

Dziś, po zmianie zasad opodatkowania, lokowanie aktywów w struktury transparentne podatkowo stało się zwyczajnie nieopłacalne. Brak bowiem obowiązku zapłaty podatku na poziomie spółki rodzi taki obowiązek na poziomie funduszu. Dzięki wypracowanemu pod koniec roku kompromisowi, „klasyczne” inwestycje funduszy inwestycyjnych zamkniętych oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, dalej korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. 

Co o tym wszystkim myślę?

Pierwsze założenia nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przewidywały obowiązek zapłaty podatku przez wszystkie fundusze inwestycyjne zamknięte. Dobrze się stało, że pierwotny projekt nie przeszedł, gdyż tym sposobem wylano by dziecko z kąpielą.

Wypracowany kompromis, tym z funduszy inwestycyjnych zamkniętych, które prowadziły dotychczas typową działalność inwestycyjną pozwala na jej kontynuowanie. 

A co do podmiotów optymalizujących się podatkowo, dziś szukają one alternatywnych rozwiązań. Jednym z nich są fundusze maltańskie. Na Maltę wybieram się już za tydzień. Relację z tej podróży będziesz mógł śledzić na blogu.

Share Button

Comments

comments